اعجاز اخلاقی قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

جامعة المصطفی العالمیة

چکیده

قرآن کریم، دربردارنده معارف والا و ژرفی است که می‌توان اعجاز را در ابعاد مختلف آن ازجمله بیانی، علمی، اقتصادی و... بیان کرد. یکی از ابعاد اعجاز قرآن، اعجاز اخلاقی قرآن می‌باشد. این نوشتار در پی آن است این ادعا را که ابتدا توسط علامه مجلسی و سپس علامه بلاغی بدان اشاره شده است؛ در سه جهت مورد بررسی قرار دهد: جامعیت گزاره‌های اخلاقی،تأثیر تاریخی قرآن در ایجاد تحول اخلاقی در جامعه نزول و نظام اخلاقی برتر قرآن کریم. نگارنده در ادامه با بیان مصادیق اعجاز اخلاقی قرآن در سه جانب مذکور، به این نکته رهنمون شده است که قرآن کریم در دو حوزه از اعجاز اخلاقی برخوردار است؛ الف)تحول و انقلاب در ایجاد جامعه‌ای اخلاقی؛ ب)ارائه نظام اخلاقی برتر.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم

    1. ابن فارس بن زکریا، أبی الحسین أحمد، معجم مقاییس اللغة، المحقق، عبد السلام محمد هارون، اتحاد الکتاب العرب، بی‌جا، 1423ق
    2. ابن منظور، محمد بن مکرم ، لسان العرب‏، بیروت: انتشارات دار صادر، 1414ق
    3. بلاغی، محمدجواد، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، محقق: بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامی، قم، نشر وجدانی، بی‌تا
    4. جعفریان، رسول، تاریخ سیاسی اسلام ( سیره رسول خدا)، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، 1373
    5. جوادی آملی، عبدالله، مبادی اخلاق در قرآن، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ پنجم، 1385
    6. جوهری، اسماعیل بن حماد، تاج اللغة و صحاح العربیة، محقق احمد عبدالغفور عطار، بیروت- لبنان، دارالعلم للملایین، 1376ق
    7. حائری یزدی، مهدی، کاوشهای عملی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، تهران، 1361هـ.ش
    8. خویی، آیت‌الله سید ابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، المطبعة العلمیة، قم، 1394 ق
    9. دوانی، علی، تاریخ اسلام از آغاز تا هجرت، انتشارات اسلامی، قم، 1389.
    10. راغب اصفهانی، ابوالقاسم الحسین بن محمد، مفردات فی غریب القرآن، المکتبة الرضویه، تهران، 1332 ش
    11. رضایی اصفهانی، محمدعلی، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآنی، قم، 1386 هـ ش، چ دوم
    12. ژانه، پیر، اخلاق، ترجمه بدرالدین کتابی، اصفهان، انتشارات آموزش‌وپرورش، 1373
    13. سالم، عبدالعزیز، تاریخ عرب قبل از اسلام، ترجمه باقر صدری نیا، بی‌جا، نشر علمی و فرهنگی، چاپ چهارم، 1391
    14. شریفی، عنایت‌الله، «کارکردهای دین در اخلاق»، فصلنامه قبسات، تهران: انتشارات راه دین، شماره56، 1389
    15. طباطبائی، سید محمدحسین ، المیزان فی تفسیر القرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ سوم، 1397ق
    16. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، قم، 1393 ق
    17. الطریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، ترجمه سید احمدالحسینی، ج 5، انتشارات مرتضوی 1362 هـ.ش
    18. طوسی، خواجه‌نصیرالدین، اخلاق ناصری، تصحیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، بی‌جا، انتشارات خوارزمی، چاپ پنجم، 1373
    19. غرویان، محسن، فلسفه اخلاق از دیدگاه اسلام، تهران: مؤسسه فرهنگی یمین، 1377
    20. فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، محقق: مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، گردآورنده: محسن آل عصفور، قم، مؤسسه دارالهجره، 1409ق
    21. فلسفی، محمد، شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق، قم: انتشارات دارالثقلین، 1382
    22. فیض کاشانى، ملا محسن، محجة البیضا، تهران، انتشارات اسلامى، بی‌تا
    23. فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر فی غریب شرح الکبیر للرافعی، قم، منشورات دار الرضی، بی‌تا
    24. قرائتى، محسن، تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن، چاپ یازدهم، 1383
    25. قرشى، سید علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج ‏2، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ ششم، 1371 ش
    26. مجلسی، محمدتقی، بحارالانوار، المکتبة الاسلامیه، تهران، 1385 ه‍ . ق
    27. مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگنامه علوم قرآنی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1394
    28. مصباح یزدی، محمدتقی؛ اخلاق در قرآن، تحقیق و نگارش از محمدحسین اسکندری، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۷۶ش
    29. همان، نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1384ش.
    30. مکارم شیرازی، ناصر (با همکاری جمعی از نویسندگان)، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیة، تهران، 1364 ش.
    31. نراقی، محمدمهدی ، جامع السعادات، ترجمه سید جلال‌الدین مجتبوی، تهران: انتشارات حکمت، 1366ش.
    32. نراقی، محمدمهدی،معراج السعادة، تهران: انتشارات دهقان، 1382ش.