تصویر سازی اعجاز آمیز قرآن در بیان فضائل و رذائل اخلاقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

جامعة المصطفی العالمیة

چکیده

اعجاز قران در حوزه اخلاق را، از سه منظر مختلف می توان بررسی نمود: بیان آموزه ها و مفاهیم اخلاقی، ارائه نظام خاص اخلاقی، تاثیر تاریخی در حوزه اخلاقی. قسم نخست را نیز، از ابعاد متفاوت می توان کنکاش کرد که تصویر سازی اعجازآمیز در بیان فضائل و رذائل اخلاقی، یکی از آن ابعاد به شمار می آید. اعجاز قرآن با این رویکرد، از این لحاظ است که کسی تا بحال نتوانسته از انسانها، تصویری همانند آن بیانها را در معرفی آموزه­های اخلاقی اعم از فضائل و رذائل اخلاقی داشته باشد. مواردی از جمله: حتمیت اثر بخشی انفاق در راه خداوند با شبیه سازی به سنبل؛ مبارک بودن انفاق خالص در راه خداوند با شبیه سازی به باغ مرتفع؛ زوال ناپذیری سخن متکی بر اعتقاد صحیح با شبیه سازی به درخت پاکیزه؛ نقش گوهر پاک در بروز آثار ارزنده با شبیه سازی آن به شهر پاک و ... از جمله فضائل اخلاقی، و مواردی از قبیل: محکومیت رباخوار با شبیه سازی به ممسوسیت فرد توسط شیطان؛ اثر فاسد ناشی از عمل فاسد با شبیه سازی به باد همراه با سردی هوا؛ حالت انسان غیر مطیعِ متمایل به زمین با شبیه سازی آن به سگ و ... بخشی از رذائل اخلاقی به شمار می آیند که خداوند به آنها اشاره نموده است.

کلیدواژه‌ها


  1. قرآن کریم.

    1. نهج‏البلاغه‏، امام على علیه السلام، ترجمه محمد دشتى، دفتر نشر الهادى، 1379 ش.
    2. ابن عاشور، محمد بن طاهر، التحربر و التنویر (تفسیر ابن عاشور)، چاپ اول، بیروت، نشر موسسه التاریخ، بی تا
    3. ابن عطیه اندلسی، عبد الحق بن غالب، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، چاپ اول، بیروت، نشر دارالکتب العلمبه، 1422ق.
    4. ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، چاپ اول، مشهد، نشر بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، 1408ق
    5. آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، چاپ اول، بیروت، نشر دارالکتب العلمبه، 1415ق.
    6. بغدادی، علاء الدین علی بن محمد، لباب التأویل فی معانی التنزیل (تفسیر الخازن)، چاپ اول، بیروت، نشر دارالکتب العلمیه، 1415ق.
    7. بیضاوی، عبدالله بن عمر، تفسیر انوار التنزیل و اسرار التأویل، چاپ اول، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1418ق
    8. ثعلبی نیشابوری، ابواسحاق احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، چاپ اول، بیروت، نشر داراحیاء التراث العربی، 1422ق
    9. جوادی آملی، عبدالله، ادب قضا در اسلام، تدوین: مصطفی خلیلی، نشر اسراء، 1381ش
    10. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، نشر اسراء، 1380ش
    11. حقی بروسوی، اسماعیل، تفسیر روح البیان، چاپ اول، بیروت، نشر دارالفکر، بی تا
    12. حوی، سعید، الاساس فی التفسیر، چاپ ششم، قاهره، نشر دارالسلام، 1424ق
    13. دروزه، محمد عزت، التفسیر الحدیث، چاپ دوم، بیروت، نشر دار احیاء الکتب العربیه، 1383ق.
    14. رى‏ شهرى‏، محمد محمدى، چاپ سوم، قم، میزان الحکمة، دفتر تبلیغات اسلامى، قم، 1367ش
    15. زمخشری، محمود، تفسیر الکشاف، چاپ سوم، نشر دارالکتاب العربی، بیروت، 1407 ق
    16. سمرقندی، نصر بن محمد، تفسیر سمرقندی المسمی بحرالعلوم، چاپ اول، بیروت، نشر دارالفکر، 1406ق
    17. سیوطی، محلی جلال الدین، تفسیر الجلالین، چاپ اول، بیروت، موسسه النور للمطبوعات، 1416ق
    18. صادقی تهرانی، محمد، تفسیر الفرقان، چاپ دوم، قم، انتشارات فرهنگ اسلامی، 1365ش
    19. طباطبایی، محد حسین، تفسیر المیزان، چاپ پنجم، نشر جامعه مدرسین، قم، 1417ق
    20. طبرانی، سلیمان بت احمد، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم، چاپ اول، اردن-اربد، نشر دارالکتاب الثقافی، 2008م
    21. طبرسی، فضل بن حسن، تفسیر مجمع البیان، چاپ سوم، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1372ش
    22. طبری، ابو جعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، چاپ اول، بیروت، نشر دارالمعرفه، 1412ق.
    23. طوسی، محمد بن حسن، تفسیر التبیان، چاپ اول، بیروت، نشر دار احیاء التراث العربی، بی تا
    24. فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، چاپ سوم، بیروت، نشر دار احیاء التراث العربی، 1420ق
    25. فضل الله، سید محمد حسین، من وحی القرآن، چاپ سوم، بیروت، دارلملاک فی الطباعه و النشر، 1419ق
    26. فیض کاشانی، ملامحسن، تفسیر الصافی، چاپ دوم، تهران، نشر الصدر، 1415ق
    27. قرشی، سید علی اکبر، تفسیر احسن الحدیث، چاپ سوم، تهران، نشر بنیاد بعثت، 1377ش
    28. قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، چاپ اول، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1364ش
    29. قمی مشهدی، محمد بن محد رضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، چاپ اول، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368ش
    30. مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفا، 1404ق.
    31. مدرسی، سید محمد تقی، من هدی القرآن، چاپ اول، تهران، نشر دار محبی الحسین، 1419ق
    32. مراغی، احمد بن المصطفی، تفسیر المراغی، چاپ اول، بیروت، نشر دار الحیاء التراث العربی، بی تا
    33. مغنیه، محمد جواد، تفسیر الکاشف، چاپ اول، تهران، نشر دارالکتب العلمیه، 1424ق
    34. مکارم شیرازى، ناصر، امثال القرآن، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب (علیه السلام) - ایران - قم، چاپ: 3، 1426 ه.ق
    35. نسفی، عبدالله بن احمد، تفسیر نسفی، چاپ اول، بیروت، نشر دارالنفائس، 1416ق
    36. نیشابوری، نظام الدین حسن بن محمد، تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان، چاپ اول، بیروت، نشر دارالکتب العلمیه، 1416ق