فهم قرآن و نقش آن در علوم انسانی و موانع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

جامعة المصطفی العالمیة

چکیده

فهم قرآن از بدو نزول قرآن مجید در میان مسلمین، جایگاه ممتازی داشته است. هدف از نزول قرآن، عمل به فرامین و احکام آن بوده است. کیفیت آن در احادیث شیعه و سنی، همواره مد نظر پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله اهل بیت علیه السلام و صحابه بوده است. هر چند بعد از رحلت رسول الله صلی الله علیه و آله در باره فهم و عدم فهم قرآن به دلیل اغراض و اهداف خاص، مطالبی مطرح شد. به عنوان نمونه؛ شعار معروف حسبنا کتاب الله. یا اینکه برای فهم قرآن هیچ نیازی به روایات نیست، که در ادامه مسلمین دچار اختلافات زیادی شدند. آسیب ها و موانع فهم آیات و دیدگاه بزرگان، از جمله؛ امام خمینی ره و نقش کلیدی آن در شکل گیری حوزه علوم انسانی، مورد کنکاش قرار گرفته است. نتیجه این پژوهش، به ما می فهماند که عامل اصلی اختلاف ها و عقب ماندن مسلمین،مخصوصا در حوزه علوم انسانی، عدم تمسک به قرآن مجید است. با ادله نقلی و عقلی ثابت می شود که قرآن مجید نازل شده تا فهمیده شود و در همه ابعاد زندگی انسان و حوزه های نظری و عملی، نقش محوری داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


  1.  قرآن مجید

    1. آمدی تمیمی، عبد الواحد، غرر الحکم و درر الکلم، مصطفی درایتی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1366ش.
    2. ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبة الله‏، شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید، قم‏، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی‏، 1404 ق‏.‏
    3. بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، بنیاد بعثت، 1416ق.
    4. جمعی از محققین، حرفی برای تمام فصول (قرآن در بیان رهبر انقلاب )، تهران، سروش ملل، 1385ش .
    5. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، مرکز نشر اسراء، 1387ش.
    6. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن کریم، قم، مرکز نشر اسراء، 1375ش.
    7. دشتی، محمد، نهج البلاغه، تهران، انتشارات پارسیان، 1379ش.
    8. رخشاد، محمد حسین، در محضر بهجت عارفان، قم، موسسه فرهنگی سما، 1384ش.
    9. ری شهری، محمد مهدی، میزان الحکمه، تهران، مکتبة الاعلام الاسلامیة، 1367ش.
    10. سید رضی، نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، تهران، انتشارات پارسیان، 1379 ش.
    11. سید رضی، نهج البلاغه، ترجمه دکتر شهیدى، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامى، بیتا.
    12. طباطبائی، محمد حسین، تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417 ق.
    13. طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1372 ش.
    14. عاملى، شیخ حر، وسائل الشیعه، قم، موسسه آل البیت، 1409 ق.
    15. عزیزی، عباس، سیمای قرآن در آثار علامه حسن زاده آملی، تهران، انتشارات نبوغ، 1378ش.
    16. فیض کاشانى، ملامحسن، المحجة البیضاء، قم، دفتر انتشارات اسلامى، بیتا.
    17. فیض کاشانی، ملا محسن، تفسیر صافی، تهران، اعلمی، انتشارات الصدر، 1415 ق.
    18. کلینى، محمد بن یعقوب، أصول کافی، غفاری، تهران، دار الکتب الاسلامیه‏، 1407 ق. ‏
    19. کمالى دزفولى، سید على‏، شناخت قرآن، قم‏، اسوه‏، 1370ش.
    20. مجلسى، محمد باقر‏، بحار الأنوار، بیروت‏، دار إحیاء التراث العربی‏، 1403 ق‏.
    21. مظفر، محمد رضا، منطق، ترجمه صانعی دره بیدی، قم، انتشارات حکمت، 1370ش.
    22. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، ناشر دارالکتب اسلامیه، 1374 ش.
    23. موسوی خمینی، روح الله، آداب الصلوة، موسسه نشر آثار حضرت امام، 1372ش.
    24. موسوی خمینی، روح الله، چهل حدیث، موسسه نشر آثار حضرت امام، بیتا.
    25. موسوی خمینی، روح الله، شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1377ش.
    26. موسوی خمینی، روح الله، صحیفه نور، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، بیتا.
    27. موسوی خمینی، روح الله، قرآن باب معرفة الله (مجموعه بیانات و نوشته های حضرت امام در باره قرآن)، تهران، انتشارات پیام آزادی، 1370ش.
    28. نراقى، محمد مهدى، جامع‏السعادات، تهران، مؤسسه مطبوعاتى اسماعیلیان، 1383 ق.
    29. نقى پور فر، ولى الله، پژوهشى پیرامون تدبر در قرآن‏، تهران، اسوه‏، 1381 ش.
    30. نورى، حسین بن محمد‏، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل‏، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، قم‏، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، 1408 ق